Op woensdag 3 december vond het laatste Bestuurlijk Gesprek plaats voor de huidige lichting bestuurders en stakeholders van de RES Regio Utrecht. In Kanaal030 in Utrecht gingen zij met elkaar in gesprek over een van de meest urgente thema’s van dit moment: netcongestie en de veranderende rol van gemeenten.
De druk op het elektriciteitsnet heeft grote gevolgen voor woningbouw, bedrijvigheid en de voortgang van de energietransitie. Netcongestie is geen tijdelijk probleem, maar een realiteit waar we de komende jaren mee te maken blijven houden. Dat vraagt om nieuwe manieren van denken en handelen, bestuurlijke wendbaarheid en intensieve samenwerking tussen gemeenten, netbeheerders en maatschappelijke partners.
Inspirerende aftrap
Voorzitter van de RES Regio Utrecht, Jelmer Vierstra, opende de bijeenkomst en benadrukte het belang van gezamenlijk optrekken in een speelveld waarin regels, rollen en verantwoordelijkheden continu in beweging zijn. Vervolgens namen Xander Smit (Transform: Future for Energy) en Warmold ten Zijthoff (Stedin) de deelnemers mee in een inspirerende keynote over de toekomst van het energiesysteem. Zij schetsten hoe verduurzaming, ruimtelijke ontwikkeling en netcapaciteit met elkaar samenhangen, en welke strategische keuzes gemeenten daarin kunnen maken.
Praktijkvoorbeelden uit het land
In vier deelsessies werden concrete voorbeelden en handelingsperspectieven gedeeld:
- Balanswijk Almere
Martijn van Blijderveen (DEP) liet zien hoe in Almere wordt gewerkt aan een wijk waarin energie zoveel mogelijk lokaal wordt opgewekt en gebruikt. Door vraag en aanbod slim op elkaar af te stemmen, kan netcongestie worden beperkt. De sessie ging in op zowel de kansen als de bestuurlijke en organisatorische uitdagingen voor gemeenten die met dit concept aan de slag willen.
- Smart Energy Hub De Mars (Zutphen)
Joris Benninga presenteerde de ontwikkeling van een Smart Energy Hub op bedrijventerrein De Mars, waar een klein aantal grootverbruikers samenwerkt aan lokale opwek, opslag en uitwisseling van energie. Dit vergroot de benutting van duurzame bronnen en vermindert de druk op het net.
- Congestie-verzachters in de praktijk
Margriet de Groot (Provincie Utrecht) en Paul Scheer (Stedin) gingen in op projecten die bijdragen aan het verminderen van piekbelasting, zoals batterijopslag en slimme aansturing van vraag en aanbod. Aan de hand van casussen, waaronder Van der Valk Houten en Picnic, werd duidelijk welke ruimte er is binnen de huidige spelregels.
- Verdieping met Xander Smit
In een verdiepende sessie werd verder gesproken over de bestuurlijke rol in de energietransitie: hoe gemeenten richting kunnen geven, partners kunnen verbinden en ruimte kunnen creëren voor innovatieve oplossingen.
Blik vooruit
Het Bestuurlijk Gesprek maakte opnieuw duidelijk dat netcongestie een complex en hardnekkig vraagstuk is, maar ook kansen biedt voor vernieuwing in samenwerking, beleid en uitvoering. Door kennis te delen, goede voorbeelden te benutten en regionaal op te trekken, kunnen gemeenten blijven bouwen aan een toekomstbestendig energiesysteem én aan ruimte voor wonen, werken en mobiliteit.
Met deze laatste bijeenkomst van het jaar werd een waardevolle reeks gesprekken afgesloten voor de huidige leden van de Stuurgroep, die ongetwijfeld een vervolg krijgt in de verdere uitwerking van de RES Regio Utrecht.